نراکس مالیات حقوق، مالیاتی است که کارفرما هر ماه از حقوق و مزایای مشمول کارکنان کسر می‌کند و به‌همراه لیست حقوق به سازمان امور مالیاتی پرداخت و ارسال می‌نماید؛ یعنی مسئول محاسبه و کسر، کارفرماست نه کارمند. نرخ و معافیت آن بر اساس جدول و احکام سالانه قانون بودجه تعیین می‌شود، پس عدد ثابتی برای همه سال‌ها وجود ندارد.
برای مغازه‌ای با دو فروشنده یا کارگاهی با ده کارگر، این تکلیف ماهانه است و عقب افتادنش جریمه می‌سازد. خبر خوب این است که با یک روال ثابت ماهانه، کل کار به کمتر از یک ساعت در ماه می‌رسد.
مالیات حقوق شامل چه پرداخت‌هایی می‌شود؟
اصل حقوق، اضافه‌کاری، پاداش‌های مستمر، حق مسکن، بن کارگری و بسیاری از مزایای نقدی و برخی مزایای غیرنقدی، در محاسبه درآمد مشمول مالیات حقوق وارد می‌شوند. در مقابل، مواردی مثل حق بیمه سهم کارگر و مبالغی که طبق قانون معاف اعلام شده‌اند، از درآمد مشمول کسر می‌شوند. سقف معافیت ماهانه و پلکان نرخ‌ها هر سال در قانون بودجه اعلام می‌شود و مالیات حقوق بر اساس جدول سالانه محاسبه می‌شود.
بنابراین در نرم‌افزار یا فایل اکسل خود، از فرمول سال قبل بدون به‌روزرسانی استفاده نکنید. هر سال در فروردین، معافیت و نرخ‌های جدید را از ابلاغیه همان سال وارد کنید.
ارتباط این موضوع با سایر تکالیف کارفرما در جرایم مالیاتی رایج و راه پیشگیری از آن‌ها هم دیده می‌شود؛ تأخیر در لیست حقوق از پرتکرارترین جریمه‌های کسب‌وکارهای کوچک است.
قدم‌به‌قدم؛ وظایف ماهانه کارفرما
۱. جمع‌آوری اطلاعات ماه: کارکرد، اضافه‌کاری، مرخصی بدون حقوق، مساعده و مزایای هر نفر را نهایی کنید. ۲. محاسبه حقوق ناخالص: حقوق پایه به‌اضافه مزایای مشمول و غیرمشمول را جدا کنید. ۳. کسر بیمه: حق بیمه سهم کارگر را طبق مقررات تأمین اجتماعی محاسبه و جدا بگذارید. ۴. محاسبه مالیات: درآمد مشمول سالانه یا ماهانه را با معافیت و پلکان جدول سالانه تطبیق دهید و مالیات ماه را به دست آورید. ۵. پرداخت خالص: حقوق خالص برابر است با ناخالص منهای بیمه سهم کارگر و مالیات. ۶. ارسال لیست و پرداخت مالیات: لیست حقوق را در سامانه مربوط ثبت کنید و مالیات کسرشده را در مهلت مقرر، معمولاً تا پایان ماه بعد، پرداخت نمایید. ۷. بایگانی: فیش حقوقی امضاشده، رسید پرداخت مالیات و فایل لیست را کنار هم نگه دارید.
مثال تومانی ساده
فرض کنید حقوق و مزایای مشمول یک فروشنده در ماه ۱۸ میلیون تومان است. ابتدا بیمه سهم کارگر از آن کسر می‌شود، سپس مانده با سقف معافیت همان سال مقایسه می‌گردد؛ اگر مانده از معافیت بیشتر باشد، بخش مازاد با نرخ‌های پلکانی جدول سالانه محاسبه می‌شود. چون معافیت و نرخ‌ها سالانه‌اند، در این مثال عدد نهایی مالیات را ثابت اعلام نمی‌کنیم؛ روش درست این است: ناخالص، منهای کسور قانونی، مقایسه با معافیت سال، اعمال پلکان.
همین محاسبه را برای کارمندی با حقوق ۴۵ میلیون تومان انجام دهید، می‌بینید بخش بیشتری از درآمد وارد پلکان‌های بالاتر می‌شود و مالیات به‌صورت تصاعدی رشد می‌کند؛ به همین دلیل به آن مالیات پلکانی می‌گویند.
لیست حقوق چیست و چه اطلاعاتی دارد؟
لیست حقوق گزارشی ماهانه است که مشخصات هویتی و بیمه‌ای هر کارمند، روزهای کارکرد، حقوق و مزایا، بیمه و مالیات هر نفر را نشان می‌دهد. این لیست باید با لیست بیمه تأمین اجتماعی و پرداختی واقعی بانک هم‌خوان باشد. مغایرت بین لیست بیمه و لیست مالیات، از اولین چیزهایی است که در رسیدگی مالیاتی سؤال ایجاد می‌کند.
نکته عملی: پرداخت حقوق را فقط از مسیر قابل ردگیری مثل واریز بانکی انجام دهید و برای پرداخت نقدی رسید امضاشده بگیرید؛ حقوقِ بدون سند، در رسیدگی به‌سختی به‌عنوان هزینه قابل قبول پذیرفته می‌شود.
اشتباه‌های رایج کارفرمایان کوچک
- پرداخت حقوق بدون ثبت در لیست، به امید اینکه دیده نمی‌شود؛ در حالی که گردش حساب و لیست بیمه آن را آشکار می‌کند.
- استفاده از معافیت و نرخ سال قبل در سال جدید.
- ثبت نکردن کارکنان پاره‌وقت یا آزمایشی؛ مالیات حقوق به نوع قرارداد ربطی ندارد و به پرداخت حقوق مربوط است.
- دیر ارسال کردن لیست در ماه‌های شلوغ مثل اسفند؛ برای اسفند از قبل برنامه بگذارید.
- یکی نکردن جمع لیست با سند حسابداری حقوق؛ هر ماه مغایرت‌گیری کنید.
چک‌لیست پایان ماه حقوق
| کار | مهلت عملی | انجام شد؟ | |---|---|---| | نهایی کردن کارکرد و اضافه‌کاری | ۲۸ تا ۳۰ ماه | ☐ | | محاسبه بیمه و مالیات با جدول همان سال | قبل از پرداخت حقوق | ☐ | | واریز حقوق خالص و صدور فیش | روز پرداخت ثابت | ☐ | | ارسال لیست مالیات حقوق | تا پایان ماه بعد | ☐ | | پرداخت مالیات کسرشده و گرفتن رسید | هم‌زمان با ارسال لیست | ☐ |
کارکنان جدید و تسویه‌کارها
برای کارمند تازه‌وارد، از همان ماه اول او را در لیست بیاورید و اطلاعات هویتی و کد ملی را دقیق ثبت کنید. برای کارمند جدا شده، ماه آخر را با روزهای کارکرد واقعی ببندید و مزایای پایان کار را طبق مقررات همان سال از نظر مالیاتی بررسی کنید. نگهداری قرارداد، حکم کارگزینی یا صورت‌جلسه تسویه کنار لیست‌ها، در اختلاف‌های بعدی نجات‌بخش است.
در جمع‌بندی، مالیات حقوق یک کار ماهانه قابل پیش‌بینی است: جدول سالانه را درست وارد کنید، لیست را به‌موقع بفرستید و اسناد را هم‌ردیف نگه دارید. ثبت منظم حقوق و هزینه‌ها در نراکس، تهیه لیست و کنترل جمع‌ها را برای کسب‌وکارهای کوچک ساده‌تر می‌کند.
پرسش‌های پرتکرار
مالیات حقوق را کارمند پرداخت می‌کند یا کارفرما؟
تکلیف محاسبه، کسر از حقوق و پرداخت به سازمان با کارفرماست. مبلغ از حقوق کارمند کسر می‌شود، اما مسئول قانونی ارسال لیست و پرداخت، کارفرماست.
نرخ مالیات حقوق چقدر است؟
نرخ ثابت واحدی ندارد؛ مالیات حقوق بر اساس جدول سالانه و به‌صورت پلکانی بعد از کسر معافیت سالانه محاسبه می‌شود. هر سال باید جدول همان سال را ملاک قرار دهید.
اگر در یک ماه کارمند نداشته باشیم چه کنیم؟
اگر لیست شما صفر است، تکلیف ارسال را طبق وضعیت پرونده خود بررسی کنید؛ برخی کارفرمایان باید لیست صفر یا عدم اشتغال را نیز طبق ضوابط اعلام کنند. روال سامانه را برای ماه بدون کارمند از حسابدار یا حوزه مالیاتی خود بپرسید و رسیدها را نگه دارید.
جریمه دیرکرد لیست حقوق چیست؟
عدم ارسال لیست یا تأخیر در پرداخت مالیات کسرشده، طبق مقررات جریمه و جریمه دیرکرد دارد و می‌تواند در رسیدگی هم اثر منفی بگذارد. بهترین پیشگیری، تقویم ثابت ماهانه و ارسال چند روز زودتر از مهلت است.